Biuro Prasowe Jasnej Góry

2011-01-21 Paulini - słudzy jasnogórskiej Kany (cz. 4)

Pustelnik św. Gerasimus, zm. 476. Refektarz pauliński. Jasna Góra Posłannictwo i zadania Zakonu w ciągu jego historii

Paulini są obecnie Zakonem kontemplacyjno-czynnym. Pierwotnie byli Zakonem zdecydowanie kontemplacyjnym, a apostolstwo ograniczało się do dawania dobrego przykładu i udzielania przygodnie zbawiennych rad.

W skład wspólnoty paulińskiej wchodzili zawsze zarówno kapłani jak i bracia zakonni. Ze względu na to, że w kościołach paulińskich gromadzili się wierni, papież Klemens VI w 1351 r. zezwolił Paulinom kapłanom na słuchanie spowiedzi wyłącznie służby pracującej przy klasztorach, a potem od 1533 r. - wszystkich wiernych. Zezwolenia zaś na głoszenie Słowa Bożego udzielił papież Bonifacy IX w 1401 r. Od XV w. Paulini oddawali się duszpasterstwu na większą skalę, przyjmowali i pracowali w parafiach, a nawet zaczęli głosić rekolekcje i misje parafialne. W XVII w. prowincja polska i węgierska prowadziły - na mocy zleceń Stolicy Apostolskiej - misje wśród innowierców. Konstytucje z 1643 r. dały podstawy prawne do organizacji i rozwoju wyższych studiów w każdej prowincji Zakonu. Silnym bodźcem dla rozwoju własnych studiów wyższych filozoficznych i teologicznych było breve papieża Klemensa X z 3 kwietnia 1671 r., na mocy którego generałowie Zakonu otrzymali władzę nadawania stopni doktorskich, a wyższe urzędy zakonne zostały zastrzeżone dla doktorów. W wykładach filozofii i teologii trzymano się nauki Św. Tomasza z Akwinu. Wielu też Paulinów otrzymywało swe wyższe wykształcenie w sławnych wówczas uniwersytetach zagranicznych. Poświęcali się oni z kolei pracy nie tylko dydaktyczno-wychowawczej, ale w ścisłym słowa znaczeniu - naukowej i redakcyjnej. W ten sposób powstawały wspaniałe dzieła naukowe, a niektórzy z Paulinów wpisali się na stałe w dzieje kultury poszczególnych narodów. Świadczą o tym m. in. bogate wydawnictwa redagowane nie tylko we własnych drukarniach, ale i w innych.

Już od XV w. Paulini zaczęli zajmować się szkolnictwem zarówno w stopniu podstawowym jak i średnim, organizując pierwsze szkoły przyklasztorne i gimnazja. W tej dziedzinie osiągnęli oni wielkie sukcesy zwłaszcza w XVII i XVIII w. na terenie Węgier, Chorwacji, Austrii, Słowacji i Polski. Nie obca też była im w tym czasie działalność charytatywna jak budowanie szpitali i aptek przyklasztornych. Prawie od początku swego istnienia Paulini oddawali się rzemiosłu artystycznemu, architekturze, malarstwu, muzyce i innym sztukom pięknym, pozostawiając wielki wkład w kulturę nie tylko sakralną, ale i ogólnoludzką. Mają też Paulini osiągnięcia w organizowaniu teatru i muzeów, bibliotek i archiwów. Przez tę działalność kulturalną i religijną weszli głęboko w historię poszczególnych narodów, związali się z ich dziejami. Zarówno w pracy duszpasterskiej, oświatowej i kulturalnej wyrażali zdrowy patriotyzm oraz swe oddanie i miłość dla Stolicy Apostolskiej. Eklezjalna a zarazem narodowo-patriotyczna postawa Paulinów zjednywała im zawsze wielkie uznanie poszczególnych społeczeństw.

W swym dziejowym rozwoju Zakon posiadał 7 prowincji: węgierską, polską, chorwacką, niemiecką, istryjską, austriacką i w okresie zjednoczenia z Paulinami portugalskimi w latach 1493-1525 - prowincję portugalską. W początkach XVI w. prowincja węgierska na skutek wojen i napadów tureckich poniosła wielkie straty i przewodnictwo w życiu Zakonu prawie po wiek XVIII objęła prowincja polska. Wspaniale też zapisała się na kartach historii prowincja chorwacka. Papież Pius VI breve »Apostolicae Sedis Auctoritas« z 3 grudnia 1784 r. wydanym za króla Stanisława Augusta odłączył na stałe prowincję polską Paulinów od całego Zakonu. W ten sposób została utworzona „Kongregacja polsko-paulińska” z odrębnym nie tylko prowincjałem, lecz także wizytatorem generalnym, zwanym po prostu »generałem« (wikariuszem generalnym), który sprawował władzę zwierzchnią nad całą kongregacją - prowincją polską.

W dwa lata później pozostałe prowincje uległy całkowitej kasacie na ziemiach ówczesnej Austrii na skutek krzywdzącego dekretu cesarza Józefa II z 7 lutego 1786 r. Kasacie uległy też klasztory na terytorium Prus i Rosji (zwłaszcza w 1864 r.) tak, że w końcu ubiegłego stulecia pozostały tylko dwa domy paulińskie: jeden na Jasnej Górze w Częstochowie, drugi na Skałce w Krakowie.

W okresie międzywojennym Zakon odzyskał klasztory na Węgrzech, w Rzymie i w Polsce. W okresie powojennym erygowane zostały nowe klasztory m. in. w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w Jugosławii, w RFN, w Australii.

Rezydencją przełożonego generalnego całego Zakonu od XV w. jest klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie. Poprzednio rezydencja najwyższego przełożonego mieściła się na Węgrzech, kolejno: w klasztorze św. Krzyża na górze Pilis, w klasztorze św. Wawrzyńca koło Budy, w klasztorze Najświętszej Maryi Panny w Lepoglawie i w »Mariance« koło Bratysławy w Słowacji.

Paulini są zakonem kleryckim, chociaż w skład wspólnoty wchodzą nie tylko sami kapłani, ale też bracia zakonni. Przełożony generalny wraz ze swą radą wybierany jest na kapitule generalnej na okres 6 lat. Przełożonych miejscowych (przeorów) mianuje najwyższy przełożony ze swą radą na okres 3 lat.

Strój zakonny Paulinów stanowi biały habit, składający się z następujących części: białej tuniki i pasa, różańca przy pasie po lewej stronie i białego szkaplerza oraz osobnego kaptura. Pierwotny kolor habitu był brunatny. Kolor biały został zaprowadzony za zgodą Stolicy Apostolskiej przez generała O. Mikołaja w 1345 roku. Ponadto używano stale białego płaszcza tak w domu jak i w podróży; obecnie otrzymują go dopiero zakonnicy po profesji wieczystej i noszą podczas uroczystych wystąpień jak: procesje, głoszenie kazań i uroczyste liturgie. Od XVIII w. wprowadzono czarne peleryny, a później czarne palta sięgające stóp, które stanowią okrycie zewnętrzne, służące jako ochrona habitu zwłaszcza w czasie podróży.

o. Józef S. Płatek, OSPPE

w: Tyś wielką chlubą naszego narodu. Pr. zb. pod red. o. Konstancjusza Kunza, OSPPE. Wydawnictwo Zakonu Paulinów 'Paulinianum'. Częstochowa-Jasna Góra 1991, s.486-488.

drukuj

w najbliższych dniach

6-10 VII, pn-pt
Europejskie Spotkanie Egzorcystów

8 VII, śr, godz. 14.00
Msza św. pogrzebowa śp. Zofii Rozanow, Bazylika

11 VII, sb
10. Ogólnopolska Pielgrzymka Rowerowa
10.00
zbiórka wszystkich grup w Archikatedrze Częstochowskiej, wspólna modlitwa, zawiązanie wspólnoty, świadectwa uczestników poszczególnych grup, słowo bpa Krzysztofa Zadarko, przewodniczącego Rady Episkopatu Polski ds. Migracji, Turystyki i Pielgrzymek
13.00
Msza św. na Szczycie

11/12 VII, sb/nd
Comiesięczne czuwanie nocne mieszkańców arch. częstochowskiej, łódzkiej i diec. sosnowieckiej
20.00
Msza św. na rozpoczęcie czuwania w Kaplicy Matki Bożej
21.00
Apel Jasnogórski

11–12 VII, sb-nd
24. Pielgrzymka Rodziny „Radia Maryja”
11.00
Uroczysta Msza Św., której przewodniczyć będzie i homilię wygłosi abp Andrzej Dzięga, metropolita szczecińsko-kamieński, Szczyt

11-12 VII, sb-nd
16. Pielgrzymka Kawalerii Konnej
16.30
Powitanie, Szczyt
16.45
Msza św., bp Stanisław Stefanek

Wejścia pielgrzymek na odpust Matki Bożej Szkaplerznej
10 VII, pt
216. Piesza Pielgrzymka Kalwaryjsko-Lanckorońska
16.00
Powitanie na placu przed Szczytem; w sobotę 11 lipca Msza św. o godz. 9.30 w Kaplicy Matki Bożej
12 VII, nd
24. Szczecińska Rowerowa Pielgrzymka na Jasną Górę
18.30
Msza św., Kaplica Matki Bożej
13 VII, pn
32. Piesza Pielgrzymka organizowana przez Duszpasterstwo Rolników Diec. Zielonogórsko-Gorzowskiej
13.00
Msza św., Kaplica Matki Bożej
14 VII, wt
146. Piesza Pielgrzymka z Piotrkowa Trybunalskiego
17.30
Wejście do Kaplicy Matki Bożej; w środę 15 lipca Msza św. o godz. 8.00 w Kaplicy matki Bożej
15 VII, śr
81. Poznańska Piesza Pielgrzymka
16.00
Msza św. na Szczycie
15 VII, śr
35. Przemyska Piesza Pielgrzymka
11.00
Msza św. w Bazylice

Modlitwy w intencji pokoju na Ukrainie
Szczególna modlitwa o pokój trwa na Jasnej Górze od pierwszej niedzieli Wielkiego Postu. Codziennie, w czasie Mszy św. o godz. 15.30, śpiewane są suplikacje, czyli modlitwy o charakterze błagalnym - „Święty Boże, święty mocny...”