Biuro Prasowe Jasnej Góry

2011-11-28 Średniowieczna liturgia paulińska - konferencja i koncerty

Bazylika. Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia Konferencja naukowa Liturgia w klasztorach paulińskich do początku XVII wieku. Tradycje i wpływy rozpoczęła się na Jasnej Górze w poniedziałek, 28 listopada i potrwa do 30 listopada. Poszczególne ogólnodostępne sesje i dyskusje odbywają się w sali konferencyjnej Domu Pielgrzyma.

W sympozjum uczestniczą prelegenci ze wszystkich najważniejszych ośrodków muzykologicznych, specjaliści w dziedzinie liturgii oraz muzyki średniowiecza, a także paulini z klasztorów w kraju i zagranicy oraz klerycy WSD Zakonu Paulinów na Skałce. Organizatorami są: Instytut Liturgii, Muzyki i Sztuki Sakralnej Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego oraz Zespół Naukowo-Redakcyjny Jasnogórskich Muzykaliów pod przewodnictwem dr hab. Remigiusza Pośpiecha, konfratra Zakonu Paulinów.

„Dwa lata temu Zespół Naukowo-Redakcyjny Jasnogórskich Muzykaliów powołał do istnienia podkomisję liturgiczno-muzykologiczno-historyczną w celu zbadania liturgii paulinów w średniowieczu. Takie zespoły zostały powołane w Polsce, na Węgrzech i w Chorwacji – wyjaśnia o. Nikodem Kilnar, prezes Stowarzyszenia Kapela Jasnogórska i krajowy duszpasterz muzyków kościelnych - W dniu dzisiejszym przeżywamy pierwszą Konferencję Międzynarodową poświęconą liturgii paulinów w średniowieczu. Chcemy przypatrzeć się temu zagadnieniu, jednocześnie przypatrzeć się tej pięknej liturgii, z której ojcowie paulini, a również wierni, którzy przybywali do klasztorów paulinów w średniowieczu, czerpali swoją siłę i moc oraz natchnienie, w kontekście świętej liturgii, która była sprawowana na większą chwałę Boga”.

„Liturgia zakonna przed Soborem Trydenckim była bardzo różnorodna. Każdy zakon miał swoje tradycje, swoje zwyczaje, i właśnie to chcielibyśmy poznać, jak to było u paulinów, szczególnie liturgia związana z kultem Matki Bożej, która była zawsze w tym Zakonie w centrum, i ukazać Ją na tle liturgii diecezjalnej, na tle innych zakonów” – dodaje dr hab. Remigiusz Pośpiech.

Na rozpoczęcie sympozjum, o godz. 8.00 w Kaplicy Matki Bożej została odprawiona Msza św. w języku łacińskim. Eucharystii przewodniczył o. Dariusz Cichor, definitor generalny Zakonu Paulinów, a koncelebrowali ojcowie paulini, m.in.: o. Bator Peter Botond, przełożony węgierskiej prowincji Zakonu Paulinów oraz o. Leander Pietras z Vranova na Słowacji. Oprawę muzyczną przygotowała Schola Sancti Pauli z Pećs pod dyr. Gabrielli Fodor oraz Schola Gregoriana KUL pod dyr. ks. dr Piotra Paćkowskiego.

„Ewangelia z Kany Galilejskiej otwiera przed nami perspektywę godów Baranka – mówił podczas homilii o. Dariusz Cichor - To właśnie tutaj dokonuje się cud, cud nowego przymierza, przemiany życia człowieka, przemiany ludzkiego serca, z serca z kamienia, w serce z ciała zdolne kochać Boga i bliźniego ponad wszystko. To właśnie tutaj zapoczątkowuje się to przymierze w wodzie i krwi, którego Jezus dokonał na Kalwarii, gdy umierał na krzyżu a włócznia żołnierza przebiła Jego bok, a z serca wypłynęła krew i woda - źródło miłosierdzia względem całego świata. Stajemy dzisiaj wobec tej wielkiej tajemnicy, w której Bóg daje nam osobiście uczestniczyć zawsze, ilekroć sprawujemy Najświętszą Ofiarę. Spotykamy Boga w Jego słowie, ale także w Sakramencie Ciała i Krwi. On do nas przychodzi, żeby nasze życie przemieniać w życie Boże, bo po to Syn Boży stał się człowiekiem, by człowiek stał się synem Bożym, do tego zmierzają te czynności liturgiczne, w tym znajdują ten ostateczny sens i spełnienie” – podkreślił kaznodzieja.

Po Eucharystii w Domu Pielgrzyma rozpoczęła się pierwsza sesja konferencji. Zgromadzonych powitał podprzeor Jasnej Góry o. Sebastian Matecki, słowami: „To szczególny moment, gdy możemy pochylić się nad wielkim dziedzictwem naszej zakonnej rodziny paulińskiej. Cieszymy się, że to, co niegdyś może mniej obwarowane przepisami prawa, dzisiaj jest potwierdzane naszą praktyką i nawiązywaniem, wewnętrzną potrzebą, aby pochylić się nad tym bardzo istotnym zagadnieniem, jakim była niegdyś i jest dzisiaj liturgia w życiu wspólnoty zakonnej, w tym wypadku naszej umiłowanej wspólnoty paulińskiej”.

„Zawsze Zakon pielęgnował liturgię, nad tym czuwały przepisy zakonne, aby rzeczywiście była ona w centrum życia, aby była tym szczególnym momentem formacyjnym, a jednocześnie centrum naszego spotkania z Chrystusem i zapowiedzią liturgii niebieskiej – dodał podprzeor – Chcielibyśmy, aby liturgia sprawowana była jak najbardziej poprawnie, pięknie, tak, by ludzie tu prawdziwie doznawali uświęcenia, pewnego zachwytu wewnętrznego”.

W wtorek, 29 listopada, Msza św. łacińskiej o godz. 8.00 w Kaplicy Matki Bożej przewodniczył o. Bator Peter Botond, paulin, Quasi-Prowincjał Zakonu Paulinów na Węgrzech. Zaśpiewały: Schola Sancti Pauli (Pećs) i Schola Gregoriana KUL.

„Odwiedzając paulińskie klasztory na Węgrzech spotkałem się z wieloma pięknymi budowlami, będącymi już w ruinie. Ściany tych klasztorów często jeszcze wznoszą się w górę, mówią o dawnych, pięknych czasach, o tym, że kiedyś były one miejscem modlitwy i wznoszenia serca do Boga – mówił w homilii o. Bator Botond - Przez te święte ruiny przeszłość daje świadectwo człowiekowi, że istnieją takie wartości, które przetrwają na wieki, i nie są zależne od epoki. Dawne elementy liturgii nie mogą nigdy tylko być reliktami przeszłości. A nawet jeśli o tej przeszłości mówią, to niech wznoszą nas też do Boga tak, jak dym kadzidła wznosi nasze modlitwy ku górze, ku Panu”.

„Poszukiwania badawcze na terenie liturgii mogą stać się, a nawet trzeba, by się stały, pozytywnymi elementami w czasach nowej ewangelizacji – kontynuował kaznodzieja – Bo przecież to dotyczy też współczesnego człowieka. Jakże wielką duchową pomocą, wznoszącą do Boga, są powstałe przed wieloma wiekami modlitewne pieśni, kompozycje”.

W środę, 30 listopada Mszy św. przewodniczył i homilię wygłosił o. Leander Pietras. Oprawę muzyczną przygotowała: Schola Sancti Pauli (Pećs) pod dyr. Gabrielli Fodor oraz Schola Gregoriana KUL pod dyr. ks. dr Piotra Paćkowskiego.

*

- zapraszamy wszystkich miłośników muzyki na trzy wieczorne koncerty w bazylice - wstęp wolny!

Uwieńczeniem każdego dnia będzie koncert w bazylice jasnogórskiej.

W poniedziałek, 28 listopada wystąpiła schola Sancti Pauli z Pećs (Węgry) pod dyr. Gabrielli Fodor z koncertem średniowiecznych śpiewów liturgicznych ze źródeł węgierskich /śpiewy do odsłuchania w audio/.

We wtorek, 29 listopada zabrzmiał koncert XVII-wiecznej muzyki liturgicznej ze źródeł jasnogórskich. Wybrane kompozycje wykonał Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia pod dyr. Anny Szostak /śpiewy do odsłuchania w audio/.

W środę, 30 listopada Schola Gregoriana KUL pod dyr. ks. dr Piotra Paćkowskiego, prezydenta Polskiej Federacji Pueri Cantores, wykonała Nieszpory ku czci św. Andrzeja Apostoła ze średniowiecznych źródeł paulińskich /śpiewy do odsłuchania w audio/.

o. Stanisław Tomoń
BPJG / es, mn
2011-11-28, wtorek, godz. 12.30

*

Jasna Góra, 28 - 30 XI 2011
sala konferencyjna - Dom Pielgrzyma

Program konferencji:

28 listopada, poniedziałek

8.00 - Msza św. – przewodniczy: O. Dariusz Cichor OSPPE, Definitor Generalny Zakonu Paulinów, prowadzenie śpiewu: Schola Sancti Pauli (Pećs), dyr. Gabriella Fodor, Schola Gregoriana KUL, dyr. ks. dr Piotr Paćkowski

Sesja I – Liturgia, Sala konferencyjna Domu Pielgrzyma
Przewodnictwo: ks. dr hab. Grzegorz Poźniak (Uniwersytet Opolski), Kaplica Matki Bożej
9.45-11.30 - Powitanie – o. Sebastian Matecki OSPPE, Podprzeor Jasnej Góry
Wprowadzenie – dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO

Ks. prof. dr hab. Janusz Czerski (UO Opole), Ślady liturgii starochrześcijańskiej w Nowym Testamencie

O. mgr-lic Dariusz Cichor OSPPE (Jasna Góra)- Życie liturgiczne pierwszych wspólnot paulinów w świetle reguł węgierskich biskupów Bartłomieja, Andrzeja i Pawła (XIII w.)

Ks. prof. dr hab. Helmut Jan Sobeczko (UO Opole) - Liturgia katedralna i zakonna w okresie przedtrydenckim

12.00-13.30 - Ks. prof. dr hab. Franciszek Wolnik (UO Opole) - Liturgiczny kult świętych w zakonie paulinów w średniowieczu

Ks. prof. dr hab. Erwin Mateja (UO Opole) - Pauliński kalendarz liturgiczny w świetle wpływów kalendarza diecezji wrocławskiej w okresie średniowiecza

Dyskusja

15.00-17.30 - O. prof. dr hab. Bazyli Degórski OSPPE (Rzym) - Zarys liturgii okresu patrystycznego. Zagadnienia wybrane

Dr Marta Popowska (AJD Częstochowa) - Liturgia paulińska w świetle rękopisu ms. R 659/III 913

Ks. dr hab. Robert Bernagiewicz, prof. KUL (KUL Lublin) - Dramatyzacje procesji Niedzieli Palmowej u Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie na przełomie XV i XVI wieku

Dyskusja

19.00 - Koncert średniowiecznych śpiewów liturgicznych ze źródeł węgierskich
Wykonawcy: Schola Sancti Pauli (Pećs – Węgry), dyr. Gabriella Fodor, Bazylika Jasnogórska

29 listopada, wtorek

8.00 - Msza św. – przewodniczy: O. Bator Peter Botond OSPPE, Quasi-Prowincjał (Węgry). Prowadzenie śpiewu: Schola Sancti Pauli (Pećs), dyr. Gabriella Fodora, Schola Gregoriana KUL, dyr. ks. dr Piotr Paćkowski, Kaplica Matki Bożej

Sesja II – Źródła
Sala konferencyjna Domu Pielgrzyma

Przewodnictwo: O. mgr-lic Dariusz Cichor OSPPE (Jasna Góra)

10.00-11.30 - O. Leander Pietras OSPPE (Vranov) - Paulińska książka liturgiczna w obydwóch zbiorach jasnogórskich

Dr Jakub Kubieniec (UJ Kraków) - Średniowieczne rękopisy liturgiczne z Archiwum Jasnogórskiego

Dr Gábor Kiss (Budapest) - Przedtrydenckie żródła do repertuaru Mszy św. paulińskich

12.00-13.30 - Mgr Hrvoje Beban (Zagreb) - Pauliński Cantional (1644) z Chorwacji w kontekście środkowoeuropejskiej kultury muzycznej: aktualny stan badań

Mgr Domonkos Farkas (Budapest) - Badania nad chorałem paulińskim na Węgrzech

Dyskusja

15.00-17.30 - Dr hab. Czesław Grajewski, prof. UKSW (UKSW Warszawa) - Możliwości zastosowania analizy statystycznej w badaniach chorałowych. Formuły euouae w rękopisie R 590

O. dr Iwo Hubert Siekierka OFM (Wrocław) - Notacje muzyczne najstarszych świadectw monodii chorałowej Jasnej Góry

Dr Konik Marcin (UJ Kraków) - Anonimowe hymny jasnogórskie z XVII wieku - próba atrybucji

Dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO (UWr Wrocław – UO Opole) - XVIII- i XIX-wieczne kancjonały paulińskie jako źródło pielęgnowania tradycji liturgicznej w klasztorze oo. paulinów na Jasnej Górze

Dr Gilányi Gabriella (Budapest) - Różnorodność elementów muzycznych w 18-wiecznych księgach chorałowych Paulinów na Węgrzech i w Chorwacji

Dyskusja

19.00 - Koncert XVII-wiecznej muzyki liturgicznej ze źródeł jasnogórskich
Wykonawcy: Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia, dyr. Anna Szostak, Bazylika Jasnogórska
Program:
1) Chorał – Lamentatio III (Wielki Czwartek) [solowo]
2) F. Bajcini – Responsoria in Hebdomada majore (feria IV, resp. 1-9)
3) Chorał – Lamentatio IV (Wielki Piątek) [solowo]
4) F. Bajcini – Responsoria in Hebdomada majore (feria V, resp. 1-9)
5) Choral – Lamentatio VIII (Wielka Sobota) [solowo]
6) F. Bajcini – Responsoria in Hebdomada majore (feria VI, resp. 1-9)
Wszystkie Responsoria mają następującą strukturę 4-częściową (należy je wykonać tak
samo): A [chór tutti] – B [chór tutti] – C [soliści] – B [chór tutti]
7) Chorał – Improperia (Popule meus…) [chór + soliści]
8) Chorał – hymn Crux fidelis [chór]
9) T. Baj – Miserere

30 listopada, środa

8.00 - Msza św. – przewodniczy: O. Leander Pietras OSPPE (Vranov – Słowacja). Prowadzenie śpiewu: Schola Sancti Pauli (Pećs), dyr. Gabriella Fodor, Schola Gregoriana KUL, dyr. ks. dr Piotr Paćkowski, Kaplica Matki Bożej

9.30 - Podsumowanie konferencji

19.00 - Nieszpory ku czci św. Andrzeja Apostoła ze średniowiecznych źródeł paulińskich
Wykonawcy: Schola Gregoriana KUL, dyr. Ks. dr Piotr Paćkowski, Prezydent Polskiej Federacji Pueri Cantores, Bazylika Jasnogórska

*

Czcigodni Współbracia w Kapłaństwie!
Drodzy Bracia i Siostry!

Od 2003 roku Klasztor Ojców Paulinów na Jasnej Górze, przy pomocy prężnie działającego Stowarzyszenia „Kapela Jasnogórska” oraz powołanego przez władze zakonne Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów, przywraca do życia zachowane w rękopisach dzieła świadczące o bogatych tradycjach muzycznych omawianego ośrodka. Organizowane są koncerty i sesje naukowe, realizowane nagrania w formie płyt CD, publikowane wydawnictwa nutowe.

Dotychczasowe badania nad liturgiczno-muzyczną tradycją Jasnej Góry skupione są przede wszystkim na twórczości wielogłosowej, pielęgnowanej dzięki aktywnej działalności kapeli jasnogórskiej i dotyczą głównie XVIII i XIX stulecia. W ubiegłym roku (2010) rozpoczęliśmy nowy projekt, którego celem jest poznanie wcześniejszego rozwoju liturgii i muzyki liturgicznej w klasztorach paulińskich (ze szczególnym uwzględnieniem Jasnej Góry), w oparciu o gruntowne przebadanie zachowanych źródeł. Głównym przedmiotem badań jest próba określenia specyfiki celebracji liturgicznych sprawowanych w klasztorach paulińskich do 1600 r. (wtedy zakon przyjął oficjalnie powszechny ryt liturgii rzymskiej), w odniesieniu do polskiej i europejskiej tradycji zakonnej i diecezjalnej, szczególnie w zakresie charakterystycznego dla tego zakonu kultu maryjnego. Ważnym zadaniem będzie również ukazanie wkładu klasztornych środowisk paulińskich dla rozwoju kultury muzycznej w dawnej Polsce i na terenie Europy.

Właściwa realizacja tych zamierzeń możliwa jest jedynie w wyniku jak najszerszej współpracy z wybitnymi specjalistami z zakresu historii liturgii, historii Kościoła, mediewistyki i muzykologii z różnych ośrodków naukowych polskich i zagranicznych (przede wszystkim z krajów, w których działały klasztory paulińskie). W celu zebrania i podsumowania wyników rozpoczętych już badań, a zarazem dalszej wymiany myśli i naukowej dyskusji nad podjętą problematyką, zaplanowano organizację międzynarodowej konferencji naukowej, która odbędzie się w dniach 28 - 30 XI 2011 r. w klasztorze na Jasnej Górze.

Dlatego też zwracamy się do Państwa z serdecznym zaproszeniem do wzięcia udziału w naszej sesji naukowej.

Prosimy o potwierdzenie gotowości włączenia się w naszą sesję na adres organizatorów w celu rezerwacji noclegów i posiłków w Domu Pielgrzyma.

/O. Nikodem Kilnar tel.034-3777-707, e-mail: nkilnar@o2.pl /

Łączymy pozdrowienia wraz z wyrazami należnego szacunku

o. Nikodem Kilnar OSPPE
Prezes Stowarzyszenia Kapela Jasnogórska
Krajowy Duszpasterz Muzyków Kościelnych


dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO
Przewodniczący Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów


Kierownictwo naukowe:
Dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO

Kierownictwo organizacyjne
O.mgr-lic Nikodem Kilnar OSPPE

Patronat:
Generał Zakonu OO. Paulinów O. Izydor Matuszewski OSPPE

Organizatorzy:
Instytut Liturgii, Muzyki i Sztuki Sakralnej Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego – Katedra Muzyki Kościelnej i Wychowania Muzycznego
Zespół Naukowo-Redakcyjny Jasnogórskich Muzykaliów
Stowarzyszenie Kapela Jasnogórska
Klasztor OO. Paulinów na Jasnej Górze

Patronat medialny:
Tygodnik Katolicki 'Niedziela'
Biuro Prasowe Jasnej Góry
Radio Jasna Góra

Konferencja realizowana jest w ramach projektu badawczego Nr N N101 198738: Liturgia w polskich klasztorach paulińskich w kontekście rozwoju staropolskiej kultury muzycznej. Dokumentacja i analiza zachowanych źródeł.

Filmy:

Msza łacińska - poniedziałek, 28 listopada 2011 r.
Na rozpoczęcie sympozjum, o godz. 8.00 w Kaplicy Matki Bożej została odprawiona Msza św. w języku łacińskim.
czas trwania: 4:32
Konferencja o liturgii paulińskiej - poniedziałek, 28 listopada 2011 r.
Konferencja naukowa - Liturgia w klasztorach paulińskich do początku XVII wieku.
czas trwania: 5:05