Biuro Prasowe Jasnej Góry

2011-11-28 Średniowieczna liturgia paulińska - konferencja i koncerty

Bazylika. Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia Konferencja naukowa Liturgia w klasztorach paulińskich do początku XVII wieku. Tradycje i wpływy rozpoczęła się na Jasnej Górze w poniedziałek, 28 listopada i potrwa do 30 listopada. Poszczególne ogólnodostępne sesje i dyskusje odbywają się w sali konferencyjnej Domu Pielgrzyma.

W sympozjum uczestniczą prelegenci ze wszystkich najważniejszych ośrodków muzykologicznych, specjaliści w dziedzinie liturgii oraz muzyki średniowiecza, a także paulini z klasztorów w kraju i zagranicy oraz klerycy WSD Zakonu Paulinów na Skałce. Organizatorami są: Instytut Liturgii, Muzyki i Sztuki Sakralnej Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego oraz Zespół Naukowo-Redakcyjny Jasnogórskich Muzykaliów pod przewodnictwem dr hab. Remigiusza Pośpiecha, konfratra Zakonu Paulinów.

„Dwa lata temu Zespół Naukowo-Redakcyjny Jasnogórskich Muzykaliów powołał do istnienia podkomisję liturgiczno-muzykologiczno-historyczną w celu zbadania liturgii paulinów w średniowieczu. Takie zespoły zostały powołane w Polsce, na Węgrzech i w Chorwacji – wyjaśnia o. Nikodem Kilnar, prezes Stowarzyszenia Kapela Jasnogórska i krajowy duszpasterz muzyków kościelnych - W dniu dzisiejszym przeżywamy pierwszą Konferencję Międzynarodową poświęconą liturgii paulinów w średniowieczu. Chcemy przypatrzeć się temu zagadnieniu, jednocześnie przypatrzeć się tej pięknej liturgii, z której ojcowie paulini, a również wierni, którzy przybywali do klasztorów paulinów w średniowieczu, czerpali swoją siłę i moc oraz natchnienie, w kontekście świętej liturgii, która była sprawowana na większą chwałę Boga”.

„Liturgia zakonna przed Soborem Trydenckim była bardzo różnorodna. Każdy zakon miał swoje tradycje, swoje zwyczaje, i właśnie to chcielibyśmy poznać, jak to było u paulinów, szczególnie liturgia związana z kultem Matki Bożej, która była zawsze w tym Zakonie w centrum, i ukazać Ją na tle liturgii diecezjalnej, na tle innych zakonów” – dodaje dr hab. Remigiusz Pośpiech.

Na rozpoczęcie sympozjum, o godz. 8.00 w Kaplicy Matki Bożej została odprawiona Msza św. w języku łacińskim. Eucharystii przewodniczył o. Dariusz Cichor, definitor generalny Zakonu Paulinów, a koncelebrowali ojcowie paulini, m.in.: o. Bator Peter Botond, przełożony węgierskiej prowincji Zakonu Paulinów oraz o. Leander Pietras z Vranova na Słowacji. Oprawę muzyczną przygotowała Schola Sancti Pauli z Pećs pod dyr. Gabrielli Fodor oraz Schola Gregoriana KUL pod dyr. ks. dr Piotra Paćkowskiego.

„Ewangelia z Kany Galilejskiej otwiera przed nami perspektywę godów Baranka – mówił podczas homilii o. Dariusz Cichor - To właśnie tutaj dokonuje się cud, cud nowego przymierza, przemiany życia człowieka, przemiany ludzkiego serca, z serca z kamienia, w serce z ciała zdolne kochać Boga i bliźniego ponad wszystko. To właśnie tutaj zapoczątkowuje się to przymierze w wodzie i krwi, którego Jezus dokonał na Kalwarii, gdy umierał na krzyżu a włócznia żołnierza przebiła Jego bok, a z serca wypłynęła krew i woda - źródło miłosierdzia względem całego świata. Stajemy dzisiaj wobec tej wielkiej tajemnicy, w której Bóg daje nam osobiście uczestniczyć zawsze, ilekroć sprawujemy Najświętszą Ofiarę. Spotykamy Boga w Jego słowie, ale także w Sakramencie Ciała i Krwi. On do nas przychodzi, żeby nasze życie przemieniać w życie Boże, bo po to Syn Boży stał się człowiekiem, by człowiek stał się synem Bożym, do tego zmierzają te czynności liturgiczne, w tym znajdują ten ostateczny sens i spełnienie” – podkreślił kaznodzieja.

Po Eucharystii w Domu Pielgrzyma rozpoczęła się pierwsza sesja konferencji. Zgromadzonych powitał podprzeor Jasnej Góry o. Sebastian Matecki, słowami: „To szczególny moment, gdy możemy pochylić się nad wielkim dziedzictwem naszej zakonnej rodziny paulińskiej. Cieszymy się, że to, co niegdyś może mniej obwarowane przepisami prawa, dzisiaj jest potwierdzane naszą praktyką i nawiązywaniem, wewnętrzną potrzebą, aby pochylić się nad tym bardzo istotnym zagadnieniem, jakim była niegdyś i jest dzisiaj liturgia w życiu wspólnoty zakonnej, w tym wypadku naszej umiłowanej wspólnoty paulińskiej”.

„Zawsze Zakon pielęgnował liturgię, nad tym czuwały przepisy zakonne, aby rzeczywiście była ona w centrum życia, aby była tym szczególnym momentem formacyjnym, a jednocześnie centrum naszego spotkania z Chrystusem i zapowiedzią liturgii niebieskiej – dodał podprzeor – Chcielibyśmy, aby liturgia sprawowana była jak najbardziej poprawnie, pięknie, tak, by ludzie tu prawdziwie doznawali uświęcenia, pewnego zachwytu wewnętrznego”.

W wtorek, 29 listopada, Msza św. łacińskiej o godz. 8.00 w Kaplicy Matki Bożej przewodniczył o. Bator Peter Botond, paulin, Quasi-Prowincjał Zakonu Paulinów na Węgrzech. Zaśpiewały: Schola Sancti Pauli (Pećs) i Schola Gregoriana KUL.

„Odwiedzając paulińskie klasztory na Węgrzech spotkałem się z wieloma pięknymi budowlami, będącymi już w ruinie. Ściany tych klasztorów często jeszcze wznoszą się w górę, mówią o dawnych, pięknych czasach, o tym, że kiedyś były one miejscem modlitwy i wznoszenia serca do Boga – mówił w homilii o. Bator Botond - Przez te święte ruiny przeszłość daje świadectwo człowiekowi, że istnieją takie wartości, które przetrwają na wieki, i nie są zależne od epoki. Dawne elementy liturgii nie mogą nigdy tylko być reliktami przeszłości. A nawet jeśli o tej przeszłości mówią, to niech wznoszą nas też do Boga tak, jak dym kadzidła wznosi nasze modlitwy ku górze, ku Panu”.

„Poszukiwania badawcze na terenie liturgii mogą stać się, a nawet trzeba, by się stały, pozytywnymi elementami w czasach nowej ewangelizacji – kontynuował kaznodzieja – Bo przecież to dotyczy też współczesnego człowieka. Jakże wielką duchową pomocą, wznoszącą do Boga, są powstałe przed wieloma wiekami modlitewne pieśni, kompozycje”.

W środę, 30 listopada Mszy św. przewodniczył i homilię wygłosił o. Leander Pietras. Oprawę muzyczną przygotowała: Schola Sancti Pauli (Pećs) pod dyr. Gabrielli Fodor oraz Schola Gregoriana KUL pod dyr. ks. dr Piotra Paćkowskiego.

*

- zapraszamy wszystkich miłośników muzyki na trzy wieczorne koncerty w bazylice - wstęp wolny!

Uwieńczeniem każdego dnia będzie koncert w bazylice jasnogórskiej.

W poniedziałek, 28 listopada wystąpiła schola Sancti Pauli z Pećs (Węgry) pod dyr. Gabrielli Fodor z koncertem średniowiecznych śpiewów liturgicznych ze źródeł węgierskich /śpiewy do odsłuchania w audio/.

We wtorek, 29 listopada zabrzmiał koncert XVII-wiecznej muzyki liturgicznej ze źródeł jasnogórskich. Wybrane kompozycje wykonał Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia pod dyr. Anny Szostak /śpiewy do odsłuchania w audio/.

W środę, 30 listopada Schola Gregoriana KUL pod dyr. ks. dr Piotra Paćkowskiego, prezydenta Polskiej Federacji Pueri Cantores, wykonała Nieszpory ku czci św. Andrzeja Apostoła ze średniowiecznych źródeł paulińskich /śpiewy do odsłuchania w audio/.

o. Stanisław Tomoń
BPJG / es, mn
2011-11-28, wtorek, godz. 12.30

*

Jasna Góra, 28 - 30 XI 2011
sala konferencyjna - Dom Pielgrzyma

Program konferencji:

28 listopada, poniedziałek

8.00 - Msza św. – przewodniczy: O. Dariusz Cichor OSPPE, Definitor Generalny Zakonu Paulinów, prowadzenie śpiewu: Schola Sancti Pauli (Pećs), dyr. Gabriella Fodor, Schola Gregoriana KUL, dyr. ks. dr Piotr Paćkowski

Sesja I – Liturgia, Sala konferencyjna Domu Pielgrzyma
Przewodnictwo: ks. dr hab. Grzegorz Poźniak (Uniwersytet Opolski), Kaplica Matki Bożej
9.45-11.30 - Powitanie – o. Sebastian Matecki OSPPE, Podprzeor Jasnej Góry
Wprowadzenie – dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO

Ks. prof. dr hab. Janusz Czerski (UO Opole), Ślady liturgii starochrześcijańskiej w Nowym Testamencie

O. mgr-lic Dariusz Cichor OSPPE (Jasna Góra)- Życie liturgiczne pierwszych wspólnot paulinów w świetle reguł węgierskich biskupów Bartłomieja, Andrzeja i Pawła (XIII w.)

Ks. prof. dr hab. Helmut Jan Sobeczko (UO Opole) - Liturgia katedralna i zakonna w okresie przedtrydenckim

12.00-13.30 - Ks. prof. dr hab. Franciszek Wolnik (UO Opole) - Liturgiczny kult świętych w zakonie paulinów w średniowieczu

Ks. prof. dr hab. Erwin Mateja (UO Opole) - Pauliński kalendarz liturgiczny w świetle wpływów kalendarza diecezji wrocławskiej w okresie średniowiecza

Dyskusja

15.00-17.30 - O. prof. dr hab. Bazyli Degórski OSPPE (Rzym) - Zarys liturgii okresu patrystycznego. Zagadnienia wybrane

Dr Marta Popowska (AJD Częstochowa) - Liturgia paulińska w świetle rękopisu ms. R 659/III 913

Ks. dr hab. Robert Bernagiewicz, prof. KUL (KUL Lublin) - Dramatyzacje procesji Niedzieli Palmowej u Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie na przełomie XV i XVI wieku

Dyskusja

19.00 - Koncert średniowiecznych śpiewów liturgicznych ze źródeł węgierskich
Wykonawcy: Schola Sancti Pauli (Pećs – Węgry), dyr. Gabriella Fodor, Bazylika Jasnogórska

29 listopada, wtorek

8.00 - Msza św. – przewodniczy: O. Bator Peter Botond OSPPE, Quasi-Prowincjał (Węgry). Prowadzenie śpiewu: Schola Sancti Pauli (Pećs), dyr. Gabriella Fodora, Schola Gregoriana KUL, dyr. ks. dr Piotr Paćkowski, Kaplica Matki Bożej

Sesja II – Źródła
Sala konferencyjna Domu Pielgrzyma

Przewodnictwo: O. mgr-lic Dariusz Cichor OSPPE (Jasna Góra)

10.00-11.30 - O. Leander Pietras OSPPE (Vranov) - Paulińska książka liturgiczna w obydwóch zbiorach jasnogórskich

Dr Jakub Kubieniec (UJ Kraków) - Średniowieczne rękopisy liturgiczne z Archiwum Jasnogórskiego

Dr Gábor Kiss (Budapest) - Przedtrydenckie żródła do repertuaru Mszy św. paulińskich

12.00-13.30 - Mgr Hrvoje Beban (Zagreb) - Pauliński Cantional (1644) z Chorwacji w kontekście środkowoeuropejskiej kultury muzycznej: aktualny stan badań

Mgr Domonkos Farkas (Budapest) - Badania nad chorałem paulińskim na Węgrzech

Dyskusja

15.00-17.30 - Dr hab. Czesław Grajewski, prof. UKSW (UKSW Warszawa) - Możliwości zastosowania analizy statystycznej w badaniach chorałowych. Formuły euouae w rękopisie R 590

O. dr Iwo Hubert Siekierka OFM (Wrocław) - Notacje muzyczne najstarszych świadectw monodii chorałowej Jasnej Góry

Dr Konik Marcin (UJ Kraków) - Anonimowe hymny jasnogórskie z XVII wieku - próba atrybucji

Dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO (UWr Wrocław – UO Opole) - XVIII- i XIX-wieczne kancjonały paulińskie jako źródło pielęgnowania tradycji liturgicznej w klasztorze oo. paulinów na Jasnej Górze

Dr Gilányi Gabriella (Budapest) - Różnorodność elementów muzycznych w 18-wiecznych księgach chorałowych Paulinów na Węgrzech i w Chorwacji

Dyskusja

19.00 - Koncert XVII-wiecznej muzyki liturgicznej ze źródeł jasnogórskich
Wykonawcy: Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia, dyr. Anna Szostak, Bazylika Jasnogórska
Program:
1) Chorał – Lamentatio III (Wielki Czwartek) [solowo]
2) F. Bajcini – Responsoria in Hebdomada majore (feria IV, resp. 1-9)
3) Chorał – Lamentatio IV (Wielki Piątek) [solowo]
4) F. Bajcini – Responsoria in Hebdomada majore (feria V, resp. 1-9)
5) Choral – Lamentatio VIII (Wielka Sobota) [solowo]
6) F. Bajcini – Responsoria in Hebdomada majore (feria VI, resp. 1-9)
Wszystkie Responsoria mają następującą strukturę 4-częściową (należy je wykonać tak
samo): A [chór tutti] – B [chór tutti] – C [soliści] – B [chór tutti]
7) Chorał – Improperia (Popule meus…) [chór + soliści]
8) Chorał – hymn Crux fidelis [chór]
9) T. Baj – Miserere

30 listopada, środa

8.00 - Msza św. – przewodniczy: O. Leander Pietras OSPPE (Vranov – Słowacja). Prowadzenie śpiewu: Schola Sancti Pauli (Pećs), dyr. Gabriella Fodor, Schola Gregoriana KUL, dyr. ks. dr Piotr Paćkowski, Kaplica Matki Bożej

9.30 - Podsumowanie konferencji

19.00 - Nieszpory ku czci św. Andrzeja Apostoła ze średniowiecznych źródeł paulińskich
Wykonawcy: Schola Gregoriana KUL, dyr. Ks. dr Piotr Paćkowski, Prezydent Polskiej Federacji Pueri Cantores, Bazylika Jasnogórska

*

Czcigodni Współbracia w Kapłaństwie!
Drodzy Bracia i Siostry!

Od 2003 roku Klasztor Ojców Paulinów na Jasnej Górze, przy pomocy prężnie działającego Stowarzyszenia „Kapela Jasnogórska” oraz powołanego przez władze zakonne Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów, przywraca do życia zachowane w rękopisach dzieła świadczące o bogatych tradycjach muzycznych omawianego ośrodka. Organizowane są koncerty i sesje naukowe, realizowane nagrania w formie płyt CD, publikowane wydawnictwa nutowe.

Dotychczasowe badania nad liturgiczno-muzyczną tradycją Jasnej Góry skupione są przede wszystkim na twórczości wielogłosowej, pielęgnowanej dzięki aktywnej działalności kapeli jasnogórskiej i dotyczą głównie XVIII i XIX stulecia. W ubiegłym roku (2010) rozpoczęliśmy nowy projekt, którego celem jest poznanie wcześniejszego rozwoju liturgii i muzyki liturgicznej w klasztorach paulińskich (ze szczególnym uwzględnieniem Jasnej Góry), w oparciu o gruntowne przebadanie zachowanych źródeł. Głównym przedmiotem badań jest próba określenia specyfiki celebracji liturgicznych sprawowanych w klasztorach paulińskich do 1600 r. (wtedy zakon przyjął oficjalnie powszechny ryt liturgii rzymskiej), w odniesieniu do polskiej i europejskiej tradycji zakonnej i diecezjalnej, szczególnie w zakresie charakterystycznego dla tego zakonu kultu maryjnego. Ważnym zadaniem będzie również ukazanie wkładu klasztornych środowisk paulińskich dla rozwoju kultury muzycznej w dawnej Polsce i na terenie Europy.

Właściwa realizacja tych zamierzeń możliwa jest jedynie w wyniku jak najszerszej współpracy z wybitnymi specjalistami z zakresu historii liturgii, historii Kościoła, mediewistyki i muzykologii z różnych ośrodków naukowych polskich i zagranicznych (przede wszystkim z krajów, w których działały klasztory paulińskie). W celu zebrania i podsumowania wyników rozpoczętych już badań, a zarazem dalszej wymiany myśli i naukowej dyskusji nad podjętą problematyką, zaplanowano organizację międzynarodowej konferencji naukowej, która odbędzie się w dniach 28 - 30 XI 2011 r. w klasztorze na Jasnej Górze.

Dlatego też zwracamy się do Państwa z serdecznym zaproszeniem do wzięcia udziału w naszej sesji naukowej.

Prosimy o potwierdzenie gotowości włączenia się w naszą sesję na adres organizatorów w celu rezerwacji noclegów i posiłków w Domu Pielgrzyma.

/O. Nikodem Kilnar tel.034-3777-707, e-mail: nkilnar@o2.pl /

Łączymy pozdrowienia wraz z wyrazami należnego szacunku

o. Nikodem Kilnar OSPPE
Prezes Stowarzyszenia Kapela Jasnogórska
Krajowy Duszpasterz Muzyków Kościelnych


dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO
Przewodniczący Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów


Kierownictwo naukowe:
Dr hab. Remigiusz Pośpiech, prof. UWr i UO

Kierownictwo organizacyjne
O.mgr-lic Nikodem Kilnar OSPPE

Patronat:
Generał Zakonu OO. Paulinów O. Izydor Matuszewski OSPPE

Organizatorzy:
Instytut Liturgii, Muzyki i Sztuki Sakralnej Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego – Katedra Muzyki Kościelnej i Wychowania Muzycznego
Zespół Naukowo-Redakcyjny Jasnogórskich Muzykaliów
Stowarzyszenie Kapela Jasnogórska
Klasztor OO. Paulinów na Jasnej Górze

Patronat medialny:
Tygodnik Katolicki 'Niedziela'
Biuro Prasowe Jasnej Góry
Radio Jasna Góra

Konferencja realizowana jest w ramach projektu badawczego Nr N N101 198738: Liturgia w polskich klasztorach paulińskich w kontekście rozwoju staropolskiej kultury muzycznej. Dokumentacja i analiza zachowanych źródeł.

drukuj

Filmy:

Msza łacińska - poniedziałek, 28 listopada 2011 r.
Na rozpoczęcie sympozjum, o godz. 8.00 w Kaplicy Matki Bożej została odprawiona Msza św. w języku łacińskim.
czas trwania: 4:32
Konferencja o liturgii paulińskiej - poniedziałek, 28 listopada 2011 r.
Konferencja naukowa - Liturgia w klasztorach paulińskich do początku XVII wieku.
czas trwania: 5:05

w najbliższych dniach

22-28 III, nd-sb
Wielkopostne Rekolekcje Jasnogórskie
Rekolekcje prowadzi o. Mariusz Tabulski, definitor generalny Zakonu Paulinów
Nauki rekolekcyjne głoszone są przez cały tydzień podczas Mszy św. sprawowanych o godz. 6.00, 11.00 i 18.30 w Kaplicy Matki Bożej

27/28 III, pt/sb
Pielgrzymka Maturzystów Arch. Szczecińsko-Kamieńskiej

27 III, pt
Droga Krzyżowa dla mieszkańców Częstochowy z symbolami Światowych Dni Młodzieży
18.00
Rozpoczęcie przy pomniku św. Jana Pawła II (Plac Daszyńskiego)
przejście Alejami NMP na Jasną Górę

28 III, sb
Pielgrzymka Maturzystów Diec. Łowickiej

28 III, sb
Jubileusz 20-lecia Radia Jasna Góra
17.00
Msza św. - abp Wacław Depo, metropolita częstochowski, Kaplica Matki Bożej
18.30
Koncert pieśni pasyjnych w wykonaniu Bartka Jaskota, Bazylika
21.00
Apel Jasnogórski - o. Kamil Szustak, dyrektor Radia Jasna Góra

28 III, sb
6. Pielgrzymka Muzyków Kościelnych

29 III-1 IV, nd-śr
Rekolekcje Wielkopostne w Duszpasterstwie 'Hale' przy Kaplicy św. Józefa

29 III, nd
Niedziela Palmowa

Nabożeństwa w Wielkim Poście
W każdy piątek:
16.45
Droga Krzyżowa w Kaplicy Matki Bożej
20.00
Droga Krzyżowa w Kaplicy św. Józefa na Halach
W każdą niedzielę:
16.15
Nabożeństwo Gorzkich Żali w bazylice jasnogórskiej - kazania pasyjne głosi o. Jan Berny

Modlitwy w intencji pokoju na Ukrainie
Szczególna modlitwa o pokój trwa na Jasnej Górze od pierwszej niedzieli Wielkiego Postu. Codziennie, w czasie Mszy św. o godz. 15.30, śpiewane są suplikacje, czyli modlitwy o charakterze błagalnym - „Święty Boże, święty mocny...”