www.jasnagora.com
Środa, 20.08.2014
Wyszukiwarka wiadomości

Znajdź!

Bieżące wydarzenia

Wydarzenia z dnia
2011-01-21

    2011-01-21 Paulini - słudzy jasnogórskiej Kany (cz. 4)
Pustelnik św. Gerasimus, zm. 476. Refektarz pauliński. Jasna Góra
foto do wydruku
Posłannictwo i zadania Zakonu w ciągu jego historii

Paulini są obecnie Zakonem kontemplacyjno-czynnym. Pierwotnie byli Zakonem zdecydowanie kontemplacyjnym, a apostolstwo ograniczało się do dawania dobrego przykładu i udzielania przygodnie zbawiennych rad.

W skład wspólnoty paulińskiej wchodzili zawsze zarówno kapłani jak i bracia zakonni. Ze względu na to, że w kościołach paulińskich gromadzili się wierni, papież Klemens VI w 1351 r. zezwolił Paulinom kapłanom na słuchanie spowiedzi wyłącznie służby pracującej przy klasztorach, a potem od 1533 r. - wszystkich wiernych. Zezwolenia zaś na głoszenie Słowa Bożego udzielił papież Bonifacy IX w 1401 r. Od XV w. Paulini oddawali się duszpasterstwu na większą skalę, przyjmowali i pracowali w parafiach, a nawet zaczęli głosić rekolekcje i misje parafialne. W XVII w. prowincja polska i węgierska prowadziły - na mocy zleceń Stolicy Apostolskiej - misje wśród innowierców. Konstytucje z 1643 r. dały podstawy prawne do organizacji i rozwoju wyższych studiów w każdej prowincji Zakonu. Silnym bodźcem dla rozwoju własnych studiów wyższych filozoficznych i teologicznych było breve papieża Klemensa X z 3 kwietnia 1671 r., na mocy którego generałowie Zakonu otrzymali władzę nadawania stopni doktorskich, a wyższe urzędy zakonne zostały zastrzeżone dla doktorów. W wykładach filozofii i teologii trzymano się nauki Św. Tomasza z Akwinu. Wielu też Paulinów otrzymywało swe wyższe wykształcenie w sławnych wówczas uniwersytetach zagranicznych. Poświęcali się oni z kolei pracy nie tylko dydaktyczno-wychowawczej, ale w ścisłym słowa znaczeniu - naukowej i redakcyjnej. W ten sposób powstawały wspaniałe dzieła naukowe, a niektórzy z Paulinów wpisali się na stałe w dzieje kultury poszczególnych narodów. Świadczą o tym m. in. bogate wydawnictwa redagowane nie tylko we własnych drukarniach, ale i w innych.

Już od XV w. Paulini zaczęli zajmować się szkolnictwem zarówno w stopniu podstawowym jak i średnim, organizując pierwsze szkoły przyklasztorne i gimnazja. W tej dziedzinie osiągnęli oni wielkie sukcesy zwłaszcza w XVII i XVIII w. na terenie Węgier, Chorwacji, Austrii, Słowacji i Polski. Nie obca też była im w tym czasie działalność charytatywna jak budowanie szpitali i aptek przyklasztornych. Prawie od początku swego istnienia Paulini oddawali się rzemiosłu artystycznemu, architekturze, malarstwu, muzyce i innym sztukom pięknym, pozostawiając wielki wkład w kulturę nie tylko sakralną, ale i ogólnoludzką. Mają też Paulini osiągnięcia w organizowaniu teatru i muzeów, bibliotek i archiwów. Przez tę działalność kulturalną i religijną weszli głęboko w historię poszczególnych narodów, związali się z ich dziejami. Zarówno w pracy duszpasterskiej, oświatowej i kulturalnej wyrażali zdrowy patriotyzm oraz swe oddanie i miłość dla Stolicy Apostolskiej. Eklezjalna a zarazem narodowo-patriotyczna postawa Paulinów zjednywała im zawsze wielkie uznanie poszczególnych społeczeństw.

W swym dziejowym rozwoju Zakon posiadał 7 prowincji: węgierską, polską, chorwacką, niemiecką, istryjską, austriacką i w okresie zjednoczenia z Paulinami portugalskimi w latach 1493-1525 - prowincję portugalską. W początkach XVI w. prowincja węgierska na skutek wojen i napadów tureckich poniosła wielkie straty i przewodnictwo w życiu Zakonu prawie po wiek XVIII objęła prowincja polska. Wspaniale też zapisała się na kartach historii prowincja chorwacka. Papież Pius VI breve »Apostolicae Sedis Auctoritas« z 3 grudnia 1784 r. wydanym za króla Stanisława Augusta odłączył na stałe prowincję polską Paulinów od całego Zakonu. W ten sposób została utworzona „Kongregacja polsko-paulińska” z odrębnym nie tylko prowincjałem, lecz także wizytatorem generalnym, zwanym po prostu »generałem« (wikariuszem generalnym), który sprawował władzę zwierzchnią nad całą kongregacją - prowincją polską.

W dwa lata później pozostałe prowincje uległy całkowitej kasacie na ziemiach ówczesnej Austrii na skutek krzywdzącego dekretu cesarza Józefa II z 7 lutego 1786 r. Kasacie uległy też klasztory na terytorium Prus i Rosji (zwłaszcza w 1864 r.) tak, że w końcu ubiegłego stulecia pozostały tylko dwa domy paulińskie: jeden na Jasnej Górze w Częstochowie, drugi na Skałce w Krakowie.

W okresie międzywojennym Zakon odzyskał klasztory na Węgrzech, w Rzymie i w Polsce. W okresie powojennym erygowane zostały nowe klasztory m. in. w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w Jugosławii, w RFN, w Australii.

Rezydencją przełożonego generalnego całego Zakonu od XV w. jest klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie. Poprzednio rezydencja najwyższego przełożonego mieściła się na Węgrzech, kolejno: w klasztorze św. Krzyża na górze Pilis, w klasztorze św. Wawrzyńca koło Budy, w klasztorze Najświętszej Maryi Panny w Lepoglawie i w »Mariance« koło Bratysławy w Słowacji.

Paulini są zakonem kleryckim, chociaż w skład wspólnoty wchodzą nie tylko sami kapłani, ale też bracia zakonni. Przełożony generalny wraz ze swą radą wybierany jest na kapitule generalnej na okres 6 lat. Przełożonych miejscowych (przeorów) mianuje najwyższy przełożony ze swą radą na okres 3 lat.

Strój zakonny Paulinów stanowi biały habit, składający się z następujących części: białej tuniki i pasa, różańca przy pasie po lewej stronie i białego szkaplerza oraz osobnego kaptura. Pierwotny kolor habitu był brunatny. Kolor biały został zaprowadzony za zgodą Stolicy Apostolskiej przez generała O. Mikołaja w 1345 roku. Ponadto używano stale białego płaszcza tak w domu jak i w podróży; obecnie otrzymują go dopiero zakonnicy po profesji wieczystej i noszą podczas uroczystych wystąpień jak: procesje, głoszenie kazań i uroczyste liturgie. Od XVIII w. wprowadzono czarne peleryny, a później czarne palta sięgające stóp, które stanowią okrycie zewnętrzne, służące jako ochrona habitu zwłaszcza w czasie podróży.

o. Józef S. Płatek, OSPPE

w: Tyś wielką chlubą naszego narodu. Pr. zb. pod red. o. Konstancjusza Kunza, OSPPE. Wydawnictwo Zakonu Paulinów 'Paulinianum'. Częstochowa-Jasna Góra 1991, s.486-488.
fotodo wydruku
wydarzenia ostatnich dni
  Powrót
                                                                                                                        ©Biuro Prasowe Jasnej Góry